ആപ്പ്ജില്ല

'കഥകളിയുടെ സവർണ ആസ്വാദക ദുർഗന്ധത്തെ ജനാല തുറന്നിട്ടൊഴിവാക്കാൻ സമയമായി'

'ദരിദ്രരും നമ്പൂതിരി മനകളിലെ ആശ്രിതരുമായ വിഭാഗത്തിൽ നിന്നാണ് അതികഠിനമായ ശിക്ഷണം വേണ്ടിയിരുന്ന കഥകളി നടന്മാർ ഉണ്ടായത്. അത്രയും ഭാരമേറിയ കിരീടം ചുമക്കാൻ നമ്പൂതിരിമാർ തയ്യാറല്ലായിരുന്നു.'

Samayam Malayalam 28 Aug 2020, 6:55 pm
'കഥകളിയെ സംഘികൾ അപഹരിക്കുമോ?' എന്ന തലക്കെട്ടോടെയുള്ള ഒരു യുട്യൂബ് ചർച്ച കെ ബി രാജാനന്ദും എം ജെ ശ്രീചിത്രനും തമ്മിൽ നടക്കുകയും അത് 'ട്രഡീഷ്ണൽ ആർട്ട് ഫോം ഓഫ് കേരള' എന്ന ഗ്രൂപ്പിൽ വന്നതോടെ സവർണ്ണ, സംഘപരിവാർ ശൂലപാണികൾ പോരെടുത്തിറങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. കഥകളിയിൽ ജാതിയും രാഷ്ട്രീയവും പറകയോ, ഹാ ! ശിവനേ! എന്ന മട്ടിലുള്ള വിലാപവും ഭർത്സനവുമാണ് മുഖ്യം. ആ ചർച്ചയുടെ ഉള്ളടക്കത്തിൽ തലക്കെട്ട് സംബന്ധിയായ സംഗതികൾ കുറച്ചു മാത്രമേ വാസ്തവത്തിൽ ചർച്ച ചെയ്യുന്നുള്ളു. ഒരു കലാരൂപത്തിന്റെ കാലാനുഗതിയായ വികാസത്തിൽ അതിനു സംഭവിക്കുന്ന മാറ്റങ്ങൾ ചരിത്രനിരപേക്ഷവും മൂല്യനിരപേക്ഷവുമല്ല എന്നും പല താത്പര്യങ്ങളും ബോധങ്ങളുമുള്ള സആമൂഹ്യബോധത്തിന്റെ നിരവധി അടരുകളുടെ സ്വാധീനം അതിൽക്കാണാം എന്നതുമാണ് ആ ചർച്ചയുടെ ഭൂരിഭാഗം സമയത്തിൽ നിന്നും വികസിപ്പിച്ചെടുക്കാവുന്ന സംവാദവിഷയം. അത് വിപുലമായ മറ്റൊരു വിഷയമാണ്. നമുക്ക് സംഘ്പരിവാറുകാരുടെയും ജാതിരഹിതരായ കഥകളിയുടെ ഭക്ത കുചേലരുടെയും വിഷമം എത്രത്തോളം ന്യായമാണെന്നും അല്ലെങ്കിൽ തലക്കെട്ടിലെ ആശങ്ക എത്രത്തോളം കാലികമാണെന്നുമാണ് വിവാദവിഷയം.
Samayam Malayalam ചിത്രം |Pixabay


സംഘികളടങ്ങുന്ന സവർണ്ണ യാഥാസ്ഥിതികരുടെ നിലപാട് കഥകളിയെ കേവലമായ ഒരു ആചാര വഴിപാടായി ചുരുക്കുന്നതാണ്. അല്ലെങ്കിൽ ഒരു ഭക്തിപ്രസ്ഥാന വിനോദം എന്ന മട്ടിലാക്കുന്നതാണ്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ അത്തരത്തിൽ ആ കലാരൂപത്തെ മാറ്റിയെടുക്കുന്നതിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ ഗുണഭോക്താക്കൾ ഹിന്ദുത്വ പ്രത്യയശാസ്ത്രമാണ് താനും. കർക്കശമായ ജാതി വേർതിരിവുകൾ അവതരണത്തിലും പങ്കെടുക്കുന്നവരിലുമുള്ള കേരളത്തിലെ വലിയൊരു വിഭാഗം അവതരണ കലകളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി താരതമ്യേന കേരളത്തിലെ പുതിയ കലാരൂപം എന്ന് വിളിക്കാവുന്ന കഥകളി സവർണ്ണർക്കുള്ളിൽ ഒരു തരത്തിലുള്ള ജാതിമിശ്രണം അവതരണസമയത്ത് ഉണ്ടാക്കിയിരുന്നു. കേരളത്തിലെ പരമ്പരാഗതം എന്ന് വിളിച്ചുപോരുന്ന കലാരൂപങ്ങളെല്ലാം ജാതിവ്യവസ്ഥയുടെ കൃത്യമായ അനുശാസങ്ങൾ പാലിച്ചുകൊണ്ട് മാത്രമാണ് നടന്നുപോയിരുന്നത്. കൂത്ത്, കൂടിയാട്ടം, തെയ്യം, തിറ, മാർഗം കാളി, പരിശമുട്ട് കളി, യാത്രക്കളി, മാർഗം കളി ഇവയെല്ലാം തന്നെ ഇത്തരത്തിലുള്ളവയാണ്. കഥകളിയാകട്ടെ സവർണർക്കുള്ളിൽ ജാതിമിശ്രണം അവതരണത്തിനായി ഉപയോഗിക്കുകയും അതിനുള്ളിൽ ഇന്ന ജാതിക്ക് ഇന്ന വിഭാഗം എന്ന മട്ടിലുള്ള വിഭജനം ഒഴിവാകുകയും ചെയ്തു. ഇതിനു പല കാരണങ്ങളുമുണ്ട്. അത് മറ്റൊരു വിഷയമാണ്.

എങ്കിലും സാമാന്യമായി പറഞ്ഞാൽ അഭിമുഖത്തിൽ രാജാനന്ദ് സൂചിപ്പിക്കുന്നതുപോലെനായന്മാരിലെ ദരിദ്രരും നമ്പൂതിരി മനകളുടെ ആശ്രിതരുമായ വിഭാഗത്തിൽ നിന്നാണ് അതികഠിനമായ ശിക്ഷണവും ഭാരമേറിയ അവതരണരീതികളുമുള്ള കഥകളി നടന്മാർ ഭൂരിഭാഗവും ഉണ്ടായത്. അത്രയും ഭാരമേറിയ കിരീടം ചുമക്കാൻ എത്ര കലാരസികനായാലും നമ്പൂരി ഒരുക്കമായിരുന്നില്ല എന്നും വേണമെങ്കിൽ പറയാം. അതിനപ്പുറമുള്ള ജാത്യാതിരുകൾ ലംഘിക്കൽ കഥകളിയിലും ഉണ്ടായില്ല. എന്നാലത് ഒരു കലാരൂപം എന്ന നിലയിൽ ആചാര നിഷ്ഠകളിലേക്ക് വല്ലാതെ വഴുതിവീണില്ല. അതിനുള്ള ഒരു കാരണം നമ്പൂതിരിയുമായി നോക്കിയാൽ ശൂദ്രന്റെ അകലമുള്ള നായരായിരുന്നു ഇതിലെ മിക്കവാറും നടന്മാരും വാദ്യക്കാരും എന്നതുമാണ്. ശുദ്ധി എന്ന സങ്കല്പ്പനത്തിന് കാർക്കശ്യം പിടിക്കാനാവാത്തവിധം സവർണർക്കിടയിലെ ജാതിയുടെ ഇടകലരൽ നടക്കുന്ന ഒന്നാണ് എന്നതും ഒരു കാരണമാണ്. അതുകൊണ്ട് അവതരണത്തിനുള്ള അരങ്ങുകളുടെ കാര്യത്തിൽ പ്രത്യേകിച്ച് നിബന്ധനയൊന്നും കഥകളിക്കുണ്ടായില്ല. പ്രത്യേകിച്ചും കൂടിയാട്ടം പോലെ ഒരു സംസ്‌കൃത നാടക സങ്കേതം ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കുള്ളിൽ മാത്രമായി നടന്നിരുന്നു എന്ന പശ്ചാത്തലത്തിൽക്കൂടി വേണം ഇതിനെക്കാണാൻ.

കല്ലുവഴിച്ചിട്ടയുടെ ഉപജ്ഞാതാവായ ഇട്ടിരാരിച്ചമേനോന്റെ കാലത്തുതന്നെയാണ്-19-ആം നൂറ്റാണ്ട്-(1828-1903) ഇന്ത്യയിലാകെയും കൊളോണിയൽ ആധുനികതയുടെ സ്വാധീനം വ്യാപിക്കാനും പ്രതിഫലിക്കാനും തുടങ്ങിയത്. അതോടെ കഥകളി ഒരു ആചാരനിബദ്ധമായ ക്ഷേത്രകല എന്ന രീതിയിലേക്ക് അധപതിക്കുന്നതിനു പകരം ഒരു തീയേറ്റർ ആർട്ട് എന്ന നിലയിലേക്ക് വളരുകയുമായിരുന്നു. നമ്പൂതിരിമാരുടെ രസികത്വത്തിനപ്പുറത്തേക്ക് ആ കലയെ വളർന്നത് ഈ പുതിയ രാഷ്ട്രീയ-സാമൂഹ്യ മാറ്റങ്ങളുടെ പശ്ചാത്തലത്തിലായിരുന്നു. അതിനു മുമ്പ് തന്നെ കേരളത്തിലെയും മറ്റു പ്രദേശങ്ങളിലേയുമെല്ലാം അഭിനയസങ്കേതങ്ങളുടെയും നൃത്തരൂപങ്ങളുടെയുമെല്ലാം വലിയ സ്വാധീനവും അവയിൽ നിന്നുള്ള കൈക്കൊളളലുകളും കഥകളിയിലുമുണ്ടായിട്ടുണ്ട്. അങ്ങനെയല്ലാതെ ഒരു കലയും രൂപപ്പെടുന്നുമില്ല എന്നാണ് വാസ്തവം.

കഥകളിക്കാകട്ടെ മതബദ്ധമായ ഭക്തിപ്രചാരണത്തിലൊന്നും ഒരു പങ്കുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. അതിന്റെ വളർച്ച മുഴുവൻ അഭിനയസാധ്യതകളുടെയും അരങ്ങിലെ ഒരു നൃത്തനാടക രൂപം എന്ന നിലയിലുമാണ്. കഥകളിയിൽ ഒരു നടന്റെ മാറ്റ് പരിശോധിക്കുന്ന അഭിനയസാധ്യതയുള്ള മിക്ക കഥാപാത്രങ്ങളും പുരാണങ്ങളിലെ പ്രതിനായകന്മാരാണ്. മറ്റേത് നാടകരൂപത്തെയും പോലെ ആത്മസംഘര്ഷങ്ങളുടെയും സന്ദിഗ്ധതകളുടേയും തീവ്രസംഘാതങ്ങൾ നിറഞ്ഞ മുഹൂർത്തങ്ങളാണ് സാത്വിക വേഷങ്ങൾക്ക് പോലും മിഴിവുണ്ടാക്കുന്നത്. ധർമ്മപുത്രരും നളനുമൊക്കെ അഭിനയസാധ്യത ഉണ്ടാകുന്നത് അവരുടെ സാത്വതിക ഭാവങ്ങളിലല്ല, അതിൽ നിന്നുള്ള അപഭ്രംശങ്ങളിലാണ്.

കഥകൾക്കായി പുരാണങ്ങളെ ആശ്രയിച്ചു എന്നുണ്ടെങ്കിലും ഭക്തി ഒരു ഘടകമല്ലാതാകുന്നത് ഇങ്ങനെയാണ്. സാമാന്യമായും ഈശ്വരവിശ്വാസം പ്രബലമായ ഒരു ഹിന്ദു സമൂഹത്തിലെ വിശ്വാസരീതികൾ അതിന്റെ തുടക്കത്തിലും ഒടുക്കത്തിലുമൊക്കെ വന്നുപോകുന്നത് കേവലമായ ഒരു നടപ്പുരീതി എന്നെ കണക്കാക്കേണ്ടതുള്ളൂ.

അപ്പോഴും മേൽപ്പറഞ്ഞ ജാതിവേതാളത്തിന്റെ പിടി കഥകളിയിൽ സവർണ വ്യവസ്ഥക്കുള്ളിലായി നിലനിന്നു. ഇത് കഥകളിയിൽ മാത്രമല്ല, വിശ്രമസമയം ആവോളം ഉപയോഗപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ട് സവർണ ഭൂവുടമ വർഗം മിനുക്കിയെടുത്ത കലാരൂപങ്ങളെല്ലാം സവർണ ജാതിക്കാരുടേത് മാത്രമായി നിലനിന്നു. പണിതീർന്നു നടുനിവർത്താൻ നേരമില്ലാത്ത മറ്റു മനുഷ്യരുടെ കളികളും പാട്ടുകളും ഏറെയും നിലനില്പിന്റെയും അതിജീവനത്തിന്റെയും ദ്രുതതാളങ്ങളിലുള്ളവയായി നിലനിൽക്കുകയും ചെയ്തു.

അപ്പോൾ 19-ആം നൂറ്റാണ്ടിൽ നിന്നും ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിലേക്കുള്ള വഴിയിൽ അച്ചടിയുടെ/വായനയുടെ പ്രചാരം, ഇംഗ്ലീഷ് വിദ്യാഭ്യാസം, സ്ത്രീ വിദ്യാഭ്യാസം, പാരമ്പര്യത്തെക്കുറിച്ചുള്ള വിമർശനാത്മകമായ ചർച്ചകൾ എന്നിവയൊക്കെ നാം കാണും. ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടായപ്പോൾ, അതായത് കഥകളിയിൽ ഇട്ടിരാരിച്ചമേനോനിൽ നിന്നും ശിഷ്യൻ പട്ടിക്കാംതൊടി രാവുണ്ണി മേനോനിലേക്ക് (1880-1948) കഥകളിയുടെ കളരി മാറിക്കിട്ടുമ്പോൾ ദേശീയ വിമോചന സമരം മാത്രമല്ല, ഭൂവുടമ ബന്ധങ്ങളെ ചോദ്യം ചെയ്യുന്ന കർഷക സമരങ്ങൾക്കൂടി കേരളത്തിൽ ഉയർന്നുവന്നിരുന്നു. ശ്രീനാരായണ ഗുരുവും അയ്യങ്കാളിയും ഉണ്ടായി. കേരളത്തിൽ പുതുതായി ഉയർന്നുവന്ന ഈ പൊതുമണ്ഡലം (public sphere) മറ്റെന്തിനെയും പോലെ കലകളെയും സ്വാധീനിച്ചു. കഥകളിയിലെ സവർണ്ണാധിപത്യത്തിനെതിരായ എതിർപ്പുകൾ ജാതിവിരുദ്ധ സമരത്തിന്റെ ഭാഗമായി ഉയർന്നുവന്നു. ആറാട്ടുപുഴ വേലായുധപണിക്കരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ അവർണ സമുദായക്കാരെ ഉൾപ്പെടുത്തിയ കളിയോഗങ്ങൾ ഉണ്ടായി. അതിനെതിരെ അന്നത്തെ സവർണർ തിരുവിതാംകൂർ രാജാവിന് നൽകിയ പരാതിയിൽ ശ്രീകൃഷ്ണൻ അടക്കമുള്ള ദൈവ വേഷങ്ങൾ അവർണർ കെട്ടിയാടുന്നത് കടുത്ത ജാതിനിഷേധമാണെന്നു പറഞ്ഞിരുന്നു. പാലക്കാട് കൊട്ടക്കാട് മുക്രൻകാട് തറവാട്ടുകാർ ചാമുവിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ അവർണ്ണരുടെ ഒരു കളിയോഗമുണ്ടാക്കി നിരവധി അരങ്ങുകളിൽ കളിക്കുകയും ചെയ്തു.

ഇത്തരത്തിൽ ജാതിവ്യവസ്ഥക്കെതിരായ പോരാട്ടത്തിൽ കഥകളിയെ ഒരു സവർണരൂപമാക്കി നിലനിർത്തുന്നതിനെതിരെ സമരം നടന്നിരുന്നു എന്നത് പ്രധാനമാണ്. ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ പകുതിയാകുമ്പോഴേക്കും ദേശീയ വിമോചന സമരം മാത്രമല്ല ജന്മിത്വത്തിനെതിരായ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള സമരങ്ങളും കേരളത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ ഭൂപടത്തെ മാറ്റുകയും ചരിത്രത്തെ നിർണ്ണയിക്കാൻ തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. ഈ കാലഘട്ടത്തിലാണ് കഥകളി പോലുള്ള കലകളെ ഫ്യൂഡൽ/ജന്മി രക്ഷാകർതൃത്വത്തിൽ നിന്നും മോചിപ്പിക്കുകയും ജനാധിപത്യപരമായ, നവോത്ഥാന മൂല്യങ്ങളുടെ പ്രേരണയിൽ മുന്നോട്ടുപോകുന്ന സ്ഥാപനവത്‌കൃതമായ ഒരന്തരീക്ഷം ഉണ്ടാവുകയും ചെയ്യുന്നത്. അങ്ങനെയാണ് സ്വാതന്ത്ര്യ സമരകാലത്തിന്റെ കവി കൂടിയായ വള്ളത്തോളിന്റെ മുൻ കയ്യിൽ കലാമണ്ഡലമുണ്ടാകുന്നത്. രബീന്ദ്ര നാഥ് ടാഗോർ വിശ്വ ഭാരതി സ്ഥാപിക്കുന്നതും, രുഗ്മിണി ദേവി അരുൺഡെയ്ൽ കലാക്ഷേത്ര ഉണ്ടാക്കിയതും ഈ കാലത്തിനപ്പുറവുമിപ്പുറവുമൊക്കെയായാണ്. ഒരു നവോത്ഥാന, ജനാധിപത്യ കാലത്തേക്ക് കല സഞ്ചരിക്കുകയായിരുന്നു. നമ്പൂതിരി ജന്മിമാരുടെ മുന്നിൽ നടുവളഞ്ഞുനിന്നിരുന്ന നളനും രാവണനും നരകാസുരനും ബാലിക്കുമൊക്കെ ആത്മാഭിമാനത്തോടെ മനോധർമ്മവും തിരനോക്കും ആടാനുള്ള പുതിയ കാലമായിരുന്നു വന്നത്.

ഈ ജനാധിപത്യ വിമോചനം ഉണ്ടായപ്പോഴും കഥകളിയുടെ സവർണ്ണ സങ്കരം മാറ്റമില്ലാതെ നിന്നു എന്നത് അതിന്റെ അതിനുവേണ്ട സാംസ്കാരിക മൂലധനം (Cultural capital ) ആർജ്ജിച്ചെടുക്കുക എന്നത് വലിയ കാലം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഒരു പ്രക്രിയയാണ് എന്നതുകൊണ്ടാണ്. ഇത് സവർണ്ണ വിഭാഗം ഒരു തടയായി ഉപയോഗിക്കുകയായിരുന്നു. ഇതിനെ മറികടക്കാനുള്ള ക്രിയാത്മകമായ ശ്രമങ്ങൾ വേണ്ടത്ര ഉണ്ടായതുമില്ല. കേരളീയ സാംസ്കാരിക പരിസരമെന്നു നാം വിളിക്കുന്ന എല്ലാത്തിനെയും എന്ന പോലെ ഇത്തരം സവർണ പ്രതിനിധാനങ്ങളെ ഒരു സ്വാഭാവികതയായി അവതരിപ്പിക്കുമ്പോൾ അതിനെ ചെറുക്കുന്ന ഒരു സാംസ്കാരിക രാഷ്ട്രീയം ഉണ്ടായതുമില്ല.

സംഘപരിവാറും ഹിന്ദുത്വ പ്രത്യയശാസ്ത്രവും ഇതിനെയിപ്പോൾ സമർത്ഥമായി ഉപയോഗിക്കുകയാണ്. ഒരു കലാരൂപം എന്നതിൽ നിന്നും അരങ്ങുസാധ്യതകളുടെയും അഭിനയസാധ്യതകളുടെയും പ്രയോഗങ്ങളിൽ നിന്നും സവർണ ഗൃഹാതുരത്വത്തിന്റെ ദുർഗന്ധം വമിപ്പിക്കുന്ന കൂട്ടുചേരലാവുകയാണ് പല കളിയരങ്ങുകളും. സവര്ണനാട്യം പ്രകടിപ്പിക്കാൻ കഷ്ടപ്പെട്ട് മുറുക്കിത്തുപ്പി ഓക്കാനം വരുത്തുന്ന ജാതിക്കോമരങ്ങളാണ് പല അരങ്ങുകളുടെയും നടത്തിപ്പുകാർ. മനയ്ക്കലെ കളിയോഗങ്ങളിൽ എത്രയോ ചെറുപ്പമായ ഏതെങ്കിലും വഷളൻ നമ്പൂരി പട്ടിക്കാംതൊടി രാവുണ്ണിമേനോനെ, ഹേ രാവുണ്ണി എന്ന് വിളിച്ചിരുന്ന ആ കാലത്തുനിന്നും കലാമണ്ഡലത്തിലെ അധ്യാപകരായ കഥകളി ആശാന്മാരിലേക്ക് നടന്ന വഴികളിൽ ആട്ടക്കഥയിലെ ശൃംഗാരപദങ്ങളല്ല, പൊതുസമൂഹത്തിലെ ജന്മിത്വ വിരുദ്ധ മുദ്രാവാക്യങ്ങളായിരുന്നു പൊന്നാനി പാടിയത്.

കഥകളിയെ ഒരു നൃത്ത നാടക രൂപം എന്ന നിലയിൽ മതേതരവും ജനാധിപത്യപരവുമായ അരങ്ങുസാധ്യതകളുണ്ടാക്കുകയാണ് വേണ്ടത്. കഥകളി ആസ്വദിക്കുന്ന മഹാഭൂരിഭാഗവും സവർണ ജാതിക്കാരാണ് എന്നത് സാമാന്യമായ കളിക്കാഴ്ച ഉള്ളവർക്കെല്ലാം അറിയാവുന്ന സംഗതിയാണ്. ഇതിനെ മാറ്റിയെടുക്കേണ്ടിയിരിക്കുന്നു. കഥകളി എന്ന കലയ്ക്കുള്ളിൽ നടത്തേണ്ട പുതുവ്യവഹാരങ്ങൾ മറ്റൊരു പ്രസക്ത വിഷയമാണ്.

ജാതിവ്യവസ്ഥക്കെതിരായ സമരങ്ങളിൽ അവർണ്ണരുടെ കളിയോഗമുണ്ടാക്കാൻ തക്ക സാധ്യതയുണ്ടായ ഒരു കലാരൂപമെന്ന നിലയിൽ കഥകളിയിലെ ഹിന്ദുതീവ്രവാദികളുടെ ആധിപത്യശ്രമത്തെ മാത്രമല്ല, കാലങ്ങളായി തുടരുന്ന സവർണ ആസ്വാദക ദുർഗന്ധത്തേയും ജനാധിപത്യലോകത്തിലേക്കുള്ള ജനാലകൾ തുറന്നിട്ടൊഴിവാക്കാൻ സമയമായി.

(സുപ്രീംകോടതി അഭിഭാഷകനാണ് ലേഖകൻ. ഈ ലേഖനത്തില്‍ പ്രതിപാദിച്ചിട്ടുള്ള കാര്യങ്ങള്‍ ലേഖകന്‍റെ വ്യക്തിപരമായ അഭിപ്രായങ്ങളാണ്. സമയം മലയാളത്തിന്റെ അഭിപ്രായമല്ല)

ആര്‍ട്ടിക്കിള്‍ ഷോ